Keats!-Ferhalen (3): 'Wylde' partijen en bevlogen organisaties

Over kaatsen als breedtesport en super enthousiaste vrijwilligers

Een aantal jaren geleden vond er een opvallende ontwikkeling plaats binnen de kaatssport. Het kan je bijna niet zijn ontgaan, maar naast de vertrouwde federatie- en KNKB-wedstrijden nam de sport (soms letterlijk) een vlucht naar de weilanden. Een stuk grasland, een flinke dosis lef en enthousiasme, veel gezelligheid en samen kaatsen op ieder niveau vormen tegenwoordig op veel plekken in Fryslân de basis van deze ‘wylde’ kaatspartijen. 

 

Tekst: Dit verhaal is gebaseerd op het prachtige artikel van Janneke de Boer, dat eind vorig jaar werd gepubliceerd in de Keatskrant.

Foto's: Eigen

 

Met 'wyld' bedoelen we dat deze organisaties geen onderdeel zijn van de KNKB. Waar dit vroeger misschien werd gezien als een risico of zelfs een bedreiging voor de sport, blijkt inmiddels juist het tegenovergestelde en levert het niet zelden extra leden op voor de kaatsverenigingen in de buurt. Oud gestopte kaatsers of mensen die nog nooit gekaatste hebben en de handschoen (weer) oppakken. 

Het laagdrempelige en gezellige karakter van evenementen als het Lanenkaatsen, de Kippetjespartij of het Horeca Straatkaatsen trekt veel ervaren én onervaren kaatsers. Dat komt door de bijzondere wedstrijdnamen, de originele prijzen en het spelen met een zachte bal, maar vooral door de geweldige sfeer en de gezellige feestavonden na afloop. 

We nemen je graag mee langs een aantal van deze prachtige evenementen in het 'vrije' kaatslandschap van Fryslân.  

De Striid om Jislum (zondag 16 augustus 2026) 

We zetten de punaise op het lintdorp Jislum, met zo'n 70 inwoners, in de noordoosthoek van Fryslân. Hier zet een kleine groep vrijwilligers eens in de twee jaar het hele dorp op zijn kop om maar liefst 300 kaatsers een prachtige dag te bezorgen. We spreken met Sybrand Smit, één van de oprichters en initiatiefnemers van De Strijd om Jislum. 

"Vroeger woonden we in Burdaard en organiseerde ik weleens iets. Toen we naar Jislum verhuisden, ontdekte ik het stuk land van mijn schoonvader en dacht ik: dát zou hier perfect voor zijn. Van het één kwam het ander en zo ontstond deze feestdag, waarbij wordt gekaatst met een zachte bal. Inmiddels hebben we deze wedstrijd vier keer georganiseerd en iedere editie heeft zijn eigen mooie verhaal. Opvallend is dat het weer ons elke keer weer verrast. De ene keer hadden we een hittegolf waarbij de koeien spontaan de sloot in liepen, een andere keer stormde het zo hard dat de ballen voor het perk wegwaaiden. De laatste keer was helemaal bijzonder: mijn schoonvader vond het een goed idee om de koeien nog even in het weiland te laten grazen... Dat bleek achteraf geen succes," lacht Smit. 

"Eén van de mooiste momenten van de dag vind ik de start. Om twaalf uur staan alle parturen op een rij en klinkt het Friese volkslied over het veld. Ons oorspronkelijke idee van een kaatspartij met een buurtbarbecue is in de loop der jaren behoorlijk uit de hand gelopen. Inmiddels begint het weekend op vrijdag met een jeugdpartij, gevolgd door De Striid om Jislum op zondag, inclusief feestmuziek. Op maandag sluiten we het weekend af met een vrijwilligersavond. We kaatsen op vier hectare grond en dit jaar organiseren we de vijfde editie. Dan hopen we het hele veld vol te krijgen; dat zou prachtig zijn. En weet je, kaatsers zijn gewoon fijne mensen. Er is nooit gedoe." 

De Keetpartij Exmorra (zaterdag 8 augustus 2026) 

Wat in 1999 begon in het café met de jongens van de keet, is na meer dan 25 edities uitgegroeid tot een begrip onder de keetpartijen. Hendry Steigenga van de organiserende keet vertelt: 

"Het idee was destijds om zoveel mogelijk mensen aan het kaatsen te krijgen en dat is nog steeds het doel van de wedstrijd. De inleg bestond toen uit een krat bier, bij de vrije formatie was het verplicht dat er altijd een dame in een partuur zat en de prijsuitreiking vond plaats in het dorpshuis. Financieel kon dat natuurlijk nooit uit; de keet draaide ervoor op en we moesten allemaal vijftig gulden bijleggen. Maar de belangstelling groeide ieder jaar. In 2013 is de organisatie overgedragen aan een jongere keet in het dorp. Extra onderdelen zoals Latje Kratje maken de dag compleet en daardoor zitten we ieder jaar rond de veertig parturen. Het is altijd één groot feest! Gelukkig kunnen we rekenen op veel hulp, van het maken van de kransen en het uitleggen van de perken tot de mensen die de soep verzorgen." 

Kûle Keatsen Goutum (was op zaterdag 16 mei 2026) 

 Nico Boonstra is één van de organisatoren van Kûle Keatsen in Goutum. De naam verwijst inderdaad naar de jeugdsoos van het dorp. 

"Toen we ermee begonnen waren we met vijf vrienden, die allemaal ook in het bestuur van de jeugdsoos zaten," vertelt Nico. 

"Het begon ooit als een opdracht voor mijn ALO-opleiding. Toen én nu is het doel om mensen kennis te laten maken met de kaatssport, onder andere via onze eigen clinics. Daarom doen er ook deelnemers mee uit Groningen en Empe. Dat zijn oud-studiegenoten van mij. Tegelijkertijd zorgt dat ervoor dat deelnemers variëren van 16 jaar tot ruim boven de 60." 

Waar vroeger de A-, B- en C-kaatsers door elkaar werden geloot, koos de organisatie vorig jaar voor een andere opzet. 

"Het niveauverschil werd simpelweg te groot. Daarom hebben we de A- en B-klasse gescheiden. Zelf doen we ook graag mee aan andere vrije partijen. Je leert ontzettend veel mensen kennen. De sfeer is anders dan bij een KNKB-wedstrijd en natuurlijk helpt het drankje na afloop daar ook bij. Kûle Keatsen wordt altijd gehouden op de zaterdag van het Hemelvaartsweekend. De editie van 2026 is dus al geweest en was wederom een succes, dus wil je ook eens KûleKeatse? Hou volgend jaar onze Facebookpagina in de gaten" 

Natuurlijk zijn er nog veel meer mooie, originele ‘wylde’ kaatspartijen in Fryslân. Dit is dan ook nog maar het begin. Onze redactie gaat deze serie vervolgen en bezoekt graag nog meer van deze bijzondere evenementen. 

Organiseren jullie ook een leuke en bijzondere kaatspartij? Laat dan via de email weten waar en wanneer jullie partij plaatsvindt. Wie weet staat jullie evenement de volgende keer centraal!