Het was zondag in de feesttent voorafgaande aan de vijftigste editie van de Frouljus PC in Weidum juist de uitdaging om een man het eerste exemplaar van het boek Op eigen krêft. Geschiedenis en ontwikkeling van het vrouwenkaatsen te laten uitreiken. Volgens Feikje Toering de symboliek van een man die de historie van het vrouwenkaatsen uit handen geeft aan een of meerdere vrouwen.
Tekst: Rynk Bosma
Foto's: Lieuwe Bosch
Sponsor: Van Loon Bedrijfsadvies
Het eerste exemplaar werd uitgereikt door Romke Toering aan Janneke Pagels.
Aan de bevlogen Janneke Pagels de taak om dat historisch onzichtbare zo veel mogelijk zichtbaar te maken. En dan hebben we het over de periode van voor 1940 en het hoofdstuk heet ‘de onzichtbare jaren van voor 1940’. Niet zelden is het dan tasten in de schemer en op basis van bepaalde mededelingen uit kranten vermoeden dat er door vrouwen werd gekaatst.
Pagels laat het verhaal beginnen in 1860 toen er in een advertentie melding werd gemaakt van ‘Echter mogen geen Vrouwen mede kaatsen’. Dat veronderstelde dus dat het wel mogelijk was en dat zou kunnen betekenen dat er door vrouwen werd gekaatst. Wellicht dat de toen rolbevestigende eerste prijs van ‘Drie zware tinnen Koffijkannen’ als eerste prijs werden uitgeloofd. Als beginpunt discutabel, zo zegt kaatshistoricus Pieter Breuker over het aanvangsjaar 1860 in de rubriek Te Gast in de Leeuwarder Courant.
Snippers informatie uit kranten moesten toen bepaalde aannames of vermoedens bevestigen zoals uit de Franeker Courant van 1890. De krant maakt melding van meisjes die in Weidum kaatsten. Er deden maar liefst 27 meisjes mee en de namen van de winnaars werden in de uitslagen vereeuwigd. Gelukkig is het vrouwen- kaatsen méér dan alleen het juiste beginpunt van het kaatsen door vrouwen vast te stellen.
Feikje Toering en Janneke Pagels stelden zich ten doel om met vele anderen een overzichtswerk te maken van de historie van het vrouwenkaatsen. Met als leidraad zo veel mogelijk invalshoeken en onderdelen te bespreken. Zelf noemt Pagels het meer een naslagwerk. Uiteraard komen de diverse koninginnen of diva’s uit de verschillende periodes van het vrouwenkaatsen aan bod. Ook de invloed van de CFK op het dameskaatsen wordt belicht en natuurlijk de stimulerende werking en magie van de Froulus PC in Weidum.
Onder grote belangstelling werd het jubileum boek "op eigen krêft" gepresenteerd tijdens de rëunie van 50 jaar Frouljus keatsen.
Maar het boek moest meer worden dan alleen de eendaagse glorie in Weidum. Aandacht voor de instelling van de Vier Wimpels in 2009 die gewonnen kan worden als je het NK Dames, de Ald-Meiers Partij, de Jong Famme Partij en de Frouljus PC weet te winnen. Allemaal bedoeld als stimulans voor het dameskaatsen en de helft heeft een relatief jonge geschiedenis zoals de klassiekers in Mantgum en Hitzum.
Schoolkaatsen, de juniorencompetitie en de Nederlandse kampioenschappen voor de jeugd krijgen allemaal een hoofdstuk in het boek. Maar ook het jeu de pelote in de Greidhoeke en het internationaal kaatsen ‘krijt omtinken’. En als sport geformuleerd moet worden als een spiegel van de maatschappij, dan kun je niet om de ‘wylde partijen’ heen die als paddenstoelen uit grond schieten.
Want ‘wylde partijen’ zijn juist zo aantrekkelijk omdat deelname vrijblijvend is en beperkt wordt tot één wedstrijddag. Kaatsen als plezierige ‘dagbesteding’ met mensen die je zelf kunt kiezen. Niet de prestatie staat centraal, maar de gezelligheid. En het is niet bindend zoals kaatsen op prestatieniveau dat wel is, maar ook weer wel bindend in sociaal opzicht.
De Frouljus PC bestaat dit jaar dus vijftig jaar en de eerste editie werd in 1977 gehouden. Merkwaardig genoeg werd begonnen met een vrije formatiepartij die een jaar later werd veranderd in een uitnodigingspartij. Pas in 1997 keerde de Frouljus PC terug naar de vrije formatie. Vermeldenswaard omdat grootheden als Jokelyn Tienstra of Lia de Jong daardoor die klassieker minder vaak hebben gewonnen omdat zij afhankelijk waren van het lot.
In 1978 werd de eerste Bondswedstrijd voor Dames gehouden en in 1984 werden de Bondswedstrijd voor Meisjes en de Bondswedstrijd voor Schoolmeisjes voor het eerst gehouden. In 1992 volgde de Bondswedstrijd voor Meisjes Pupillen en acht jaar later in 2000 werd de Ald-Meiers Partij voor het eerst gehouden. Gevolgd door de Jong Famme Partij die in 2004 zijn eerste editie beleefde. De jongste loot aan de kaatsboom is de Bondswedstrijd voor Meisjes Welpen die in 2025 voor het eerst werd gehouden.
Kaatsglorie behalen op het kaatsveld is in principe het eindpunt van noeste trainingsarbeid en talent. In dit boek ook aandacht voor de mensen die dat mogelijk maken. Bestuursleden, kaderleden en vrouwen in de medische begeleiding krijgen allemaal aandacht in het boek. Een niet zelden vergeten hoofdstuk in sportboeken, ook al omdat het minder enerverende verhalen zijn dan de verhalen die gaan over winnen en verliezen. Wat dat betreft kent dit boek inhoudelijk alleen maar winnaars.
Het boek is o.a. te bestellen via deze link
