Géjanna Dijkstra-Buma 1978-2026
Géjanna Dijkstra-Buma was een grootheid in degelijkheid aan de opslag. Negen keer winnares van de Frouljus PC. Tweede in het klassement aller tijden met 704 punten. In detail: 169 eerste prijzen, 64 tweede prijzen en 69 keer een ‘lytse preemje’. Dertien keer werd zij koningin en drie keer winnares van het puntenklassement. Geboren in Exmorra op 14 januari 1978, overleden op 18 april 2026.
Tekst: Rynk Bosma | Foto: Kaatsmuseum en Henk Bootsma
‘Foar my wie Géjanna de bêste opslagger’, zo zegt vaste maat en de ongekroonde koningin van het dameskaatsen Afke Hijlkema. Een vaststelling die toch wel een nadere uitleg nodig heeft. En ook iets zegt over het kaatsinzicht van Afke.
Géjanna debuteerde op de Frouljus PC van 1995 die toen nog de formule van door-elkaar-loten had. Een debuut, 17 lentes jong, waar toch het nodige van werd verwacht. Immers Géjanna had in 1991 al het NK Schoolmeisjes gewonnen en twee jaar later won zij het NK Meisjes. Zij was 14 jaar toen zij debuteerde op de hoofdklas, ‘Eins fierstente jong’, zo zei zij later.
In 1996 kwam de formatieverbintenis Géjanna-Afke tot stand en die bleef een kaatsleven lang overeind tot Géjanna in 2008 stopte. Een verbintenis op basis van wederzijds vertrouwen, maar ook op basis van identieke opvattingen over sportdiscipline, voorbereiding en uitvoering. Nu is de uitvoering tijdens een partij op het kaatsveld natuurlijk afhankelijk van vele factoren die je niet allemaal in de hand hebt.
Hijlkema: ‘Wy wisten wat wy oan elkoar hienen. Wy wienen beide hiel serieus mei it keatsen dwaande. In hiele simmer lang hoegden je noait oer Géjanna yn te sitten. En dat joech in feilich gefoel.’ Het veilige gevoel dat de voorbereiding aan de vooravond van een belangrijke partij op elkaar afgestemd was. ‘Je hoegden der nea oer yn te sitten dat se op stap gie.’ Van januari tot en met april eeuwig trouw drie keer per week trainen en in het seizoen twee keer per week met de kanttekening dat er nooit verzaakt werd.
Overigens was die trainingsdiscipline een voorwaarde voor Géjanna om haar niveau te halen. Wat dat betreft is er een overeenkomst met Tjisse Steenstra die ook nooit een training overslaat. ‘Géjanna sei wolris fan ‘Ik moat dat dwaan om goed te bliuwen’ en soks joech in hechte bân om’t je witte dat je maat der ek alles oan docht.’ Een hechte band, zo wist ook de rest van de kaatswereld want ‘Der waard noait frege’ in de betekenis van de stellerij. Het enige wat veranderde in de loop der jaren was de bezetting van de plek in het voorperk.
Riska Hazenberg was de eerste voorperkspeelster en het partuur won vier keer op rij de PC. Debora Oosterman en Wiesje van der Berg waren de andere namen die het partuur compleet maakten. Géjanna was de opslager van de geplaatste bal, in degelijkheid misschien wel een beetje vergelijkbaar met dorpsgenoot en PC-winnaar Sjouke de Boer.
Dat Géjanna met haar 704 behaalde punten ‘slechts’ 13 keer koningin is geworden heeft natuurlijk veel te maken met Afke. Bij twijfel gewoon kiezen voor de grootste naam van de drie winnaars. Het gebeurde bij Johannes Brandsma, het gebeurt af en toe bij Tjisse Steenstra en het gebeurde ook bij Afke. ,,It wie de PC fan 2000. Géjanna hie doe echt keninginne wurde moatten."
In 2008 was Géjanna 30 jaar en voor haar het moment om te stoppen. Relatief jong, zo zou je kunnen zeggen maar als je de sport zo intensief beoefend hebt – Afke: ‘Wy hienen der echt alles foar oer’ – als Géjanna dat deed is het ook begrijpelijk. Een fel brandende kaars is sneller op dan de vlam van een waakvlam. In dit verband stopte Afke relatief ook vroeg in 2010, 31 jaar oud.
Een opgetogen Géjanna vertelde in 2022 in Exmorra tijdens de hoofdklassepartij van een jubilerend KV Exmorra aan Johannes Brandsma dat het nu goed ging met haar. Voor even leek de zon van herstel de kou van een te vroeg levenseinde te verdrijven. Géjanna volgde haar eigen ‘mem’ op als ‘keatsmem’ voor de eigen dochters. Dat zij iets voor de kaatssport terug wilde doen kreeg vorm als kaatstrainer, kaatsbestuurder en wedstrijdleidster in de Commissie Schoolkaatsen. Samen met haar vroegere dorpsgenoot Jeannet Bos-de Boer die voorzitter van de Commissie was. Met een gedeeld schoolleven want in 1989 wonnen zij als ‘skoalfamkes’ met Christina Lycklama à Nijeholt als derde maat in de kleuren van de Christelijk Nationale School (CNS) in Exmorra het schoolkampioenschap.
In 2024 verdween de zon van herstel definitief achter de wolken. ‘Ik jou de hoop net op’, zo zei Géjanna strijdbaar in het begin van dit jaar. Speuren naar kleine geluksmomenten omdat de dag van morgen niet meer zo vanzelfsprekend was. Het contact met haar maat uit haar gloriejaren werd op een ander niveau intensiever. ‘Ik hie graach de bal wat mear fan har oernimme wollen as ik har dêrmei helpe kinnen hie en as dat kinnen hie.’
‘Fertrouwen: witte sûnder sizzen’, zo vatte Afke de kern van haar sportvriendschap in de advertentie samen. De laatste jaren was Géjanna herkenbaar als ‘keatsmem’ op een eigen stoel onder een witte parasol bij onder andere de pupillen. ‘It gelok’ van kijken naar de eerste twee eersten. De melancholie die zich probeert te verzoenen met het lot dat je nooit zal weten hoe de partij zal aflopen. De opslach oerjaan oan de ivichheid en dat hie kwa gefoel fan rjochtfeardigheid best in pear spul langer duorje mochten.
