De Keatsfreon als jaarboek van voorbij
Tekst: Rynk Bosma | Foto: Henk Bootsma
Traditioneel verschijnt in maart De Keatsfreon. Ook in 2026 gebeurt dat al even traditioneel rondom de eerste kalenderdag van de lente. Dit jaar was dat op vrijdag 20 maart. Een prachtig jaarboek van en voor vrijwilligers en liefhebbers dat ook nog eens vanwege kostenbesparing door vrijwilligers per dorp wordt bezorgd. Kom daar eens om anno 2026. Maar ook het jaarboek van voorbij.
In zekere zin wil De Keatsfreon een paradox zijn want zo aan het begin van een nieuw kaatsseizoen lijkt voorbeschouwen meer voor de hand te liggen dan nabeschouwen. De Keatsfreon is dus het jaarboek van voorbij die aandacht geeft aan alles wat van waarde was in het kaatsseizoen 2025. En voorbij kan dit jaar ongewild letterlijk worden genomen in de tragische betekenis.
Want ‘stiper’ Piet Nammensma uit Heerenveen staat nu nog in deze editie van De Keatsfreon vermeld. Op dinsdag 24 maart 2026 kwam er echter een einde aan het leven van Nammensma. Hij was tevens jarenlang lid van het commercieel platform van de KNKB en nam afscheid als Lid van Verdienste.
Uiteraard op omslag de drie grootheden Taeke Triemstra, Manon Scheepstra en Gert-Anne van der Bos die vorig jaar afscheid hebben genomen. Te groot om aan voorbij te gaan, zo redeneerde De Keatsfreon terecht. Met natuurlijk het gevaar dat er inhoudelijk veel al ergens anders is verschenen. Wat betreft het kaatsen op het hoogste niveau zou je kunnen zeggen dat alleen Taeke de lading van een kwart eeuw letterlijk helemaal afdekt.
KV Meiinoar-Ien uit Lollum-Waaksens bestaat als vereniging al 75 jaar. Auteur Ronald van Vliet moest het voor zijn verhaal doen met een winters landschap en miste dus de adembenemende schoonheid van de twee ‘greidedoarpen’ in de zomer. Een voorrecht dat ondergetekende in 2025 wel had omdat het partuur van Johan Sipma trainde op het veld van KV Meiinoar-Ien. KV Meiinoar-Ien werd opgericht op 14 september 1951 en wie kent niet de naam van de fameuze Rommert Politiek.
De naam Politiek is altijd verbonden geweest met de Christelijke Friese Kaatsbond (CFK) en Rommert Politiek gold als een grote naam binnen die bond. Jarenlang lid van het hoofdbestuur van de CFK en een van de grondleggers van het schoolkaatskampioenschap. Politiek was dus ook een van de oprichters van KV Meiinoar-Ien in 1951 en dat gebeurde onder de hoede van de CFK.
De plakboeken die Rommert Politiek bijhield vormden de basis voor de historie van de kaatsvereniging. De schoondochter van Rommert Politiek stelde ze beschikbaar. Haije-Jacob Jorritsma is de huidige voorzitter van de kaatsvereniging. Samen met bestuurslid Germ Sieperda vertellen zij over die 75 jaar dat er in Lollum-Waaksens werd gekaatst in verenigingsverband.
Tot de fusie van 1994 tussen de CFK en de KNKB was het op het gebied van afdelingskaatsen af en toe een duiventil. Mensen uit andere dorpen sloten zich aan bij Meiinoar-Ien omdat zij in CFK-verband wilden uitkomen. Kaatsers die in KNKB-verband wilden kaatsen sloten zich aan bij een KNKB-vereniging. Lange tijd marcheerde het dorp min of meer anoniem mee in de grote partijen met de ongewilde doelstelling dat meedoen belangrijker was dan winnen.
En juist dat is de laatste acht jaar veranderd met klinkende namen. Wie herinnert zich niet de vijfde plek op de Freule van de ‘woestijnblonde’ Gabe-Jan van Popta? En wat te denken van Britt Joustra, Lisanne Venema en Jeldau Koopmans die in 2023 de Ald-Meiers Partij wonnen. In datzelfde jaar werd het NK Schoolmeisjes gewonnen om vervolgens het NK Meisjes in 2024 te winnen.
Dat Hotze Rusticus als winnaar van de PC in 1989 en 1994 uit Lollum-Waaksens kwam was min of meer bekend. Maar dat Reitze Mienstra ook een rol speelde in de kaatshistorie van de beide dorpen was nieuw. Weliswaar geboren in Heerenveen bracht Mienstra een deel van zijn jeugd door in de omgeving van Tzum. Ooit het centrum van de Bond van de CFK. Mienstra kaatste relatief kort op het hoogste niveau bij de KNKB en werd in 1971 koning van de PC.
Het rumoer rondom het wel of niet accepteren van een koningsprijs zorgde ervoor dat Mienstra in 1972 stopte met kaatsen. In 2024 mocht Lollum-Waaksens eindelijk weer een winnaar van de PC verwelkomen met Gabe-Jan van Popta. Dertig jaar na de winst van Hotze Rusticus die toen echter al elders woonde.
Van de twee dorpen Lollum-Waaksens naar een ander klein dorp als Ried is qua afstand nog wel een stevige reis. In andere opzichten liggen de dorpen dicht bij elkaar als het om vrijwilligers gaat en als het om inzet voor eigen dorp gaat. Durk Houtsma vertelt over het project Dorpshuis in Ried onder de titel ‘Ried, waarin een klein dorp groot kan zijn’. Het lelijke eendje van een onbeduidend ‘kaatshokje’ groeit uit tot een fraaie zwaan dat als Dorpshuis De Rede door het leven gaat.
Kaatsvereniging Klaas Mug liftte mee en heeft nu een fraai onderkomen dat ‘Ut ‘e Rie’ heet. Het dorpshuis De Rede was vorig jaar de plek waar De Keatsfreon 2025 werd gepresenteerd en dat was dit jaar weer het geval. Dat beviel kennelijk zo goed dat er op zaterdag 2 mei om 14.00 uur een ledenvergadering wordt gehouden van de Vereniging van de Vrienden van het Kaatsmuseum en Documentatiecentrum. Paulus Groenendijk is uitgenodigd als spreker. Met daarna een tweede vergadering om 16.00 uur om de wijziging van de statuten vast te stellen.
Daarnaast is er voor de Freonen een speciale voorverkoop van PC-kaarten voor de PC op woensdag 29 juli. Dit geldt voor de Gasfabriektribune, de Bogttribune en voor de banken rondom het veld. Wie gebruik wil maken van deze special voorverkoop van maximaal 4 kaarten per persoon kan voor 18 april een email sturen naar kaartverkoop@pc-franeker.nl onder vermelding van ‘Freonen Keatsmuseum’.
Meer foto's zijn te bekijken op de Facebookpagina van Henk Bootsma (klik hier voor de link)