Albert Knol 1941-2026
Tekst: Rynk Bosma
Foto's: Keatsmuseum
Jarenlang was de op 14 juni 1941 in Harlingen geboren Albert Knol een bekende verschijning op de Friese kaatsvelden. Altijd rustig en ‘evenredich’ in het tenue van scheidsrechter dat hem zo goed paste. Op 23 maart 2026 kwam er een einde aan het ‘warbere’ leven van Ab Knol, zoals hij doorgaans werd genoemd. Knol ontving het Bondsinsigne van de KNKB in 2001. In 2004 werd hij ook nog door de KNKB benoemd als Lid van Verdienste door toenmalig HB-lid Tjerk Prins. Terwijl hij een jaar eerder in 2003 benoemd was als Erelid van de in 1919 opgerichte KV Melle Veenstra uit Hilversum.
Een Fries om ‘utens’ die de nodige kilometers over had voor zijn favoriete sport. Een liefde die hem vermoedelijk met de paplepel was toegediend in zijn geboortestad Harlingen. Immers Ab Knol was de zoon van tweevoudig PC-winnaar Hans Knol (1898-1987) die ook nog eens vier keer de Bond won voor Harlingen. Hans Knol kaatste van 1918-1942. Ab Knol werd dus geboren in de glorietijd van het kaatsen in de Friese havenstad: Johan Jansen, Drewis Smedinga, Frans Helfrich, Johan Halbesma, Gerrit van der Heide en uiteraard Hotze Schuil om maar even een paar namen te noemen.
Maar het was ook de tijd dat het zicht op de kerktoren van Harlingen geen levensvoorwaarde meer was in het leven zoals dat wel het geval was met Hotze Schuil. Toen Schuil vanuit Hamburg in 1945 terugkeerde naar Harlingen nam hij zich voor nooit weer die dierbare kerktoren uit het oog te verliezen. Ab Knol was werkzaam in het onderwijs en sloeg dus maatschappelijk een andere weg.
Een weg richting Blaricum en veel later Breda. Een leven buiten de provincie Fryslân die hem niet verhinderde zich aan te sluiten bij KV Melle Veenstra uit Hilversum. In dat opzicht vergelijkbaar met Cees Punter die door zijn werk bij de politie in de jaren negentig van de vorige eeuw ook een ‘kilometervreter’ was vanuit Hilversum.
Een kwart eeuw lang was Knol scheidsrechter van de KNKB in de periode tussen 1972 en 1997. Misschien was het absolute hoogtepunt voor Knol wel die finale van de Bond in 1992. Aan de ene kant Onderling Genoegen (OG) uit Huizum met het fameuze ‘kanariegele’ trio Abe Kooistra, Johannes van Dijk en Gerben Okkinga. Geen verrassing op papier. De verrassing heette dat jaar op de Bond KV Melle Veenstra uit Hilversum als andere finalist. Cees Punter, Tom Ringia en Rommert Politiek waren de namen en één van de scheidsrechters was Ab Knol. Die finale werd overigens kansloos verloren met 5-1 en 6-2.
Knol was behalve scheidsrechter bij de KNKB ook 25 jaar bestuurslid van KV Melle Veenstra uit Hilversum. Hij begon in 1976 als tweede, plaatsvervangende voorzitter en deed dat tot 1982. Een jaar lang was hij interim-voorzitter om vervolgens van 1984-2000 de functie van secretaris te vervullen. Met als hoogtepunten de erg natte PC van 1979 en de PC van 1983. Vijf keer was Knol scheidsrechter op de Freule, met als bijzondere editie de jubileumpartij van 75 jaar Freule. Op de Bond was hij vaak de ‘organisator’ van scheidsrechters.
Daarnaast zat Knol nog jarenlang in de Commissie Kaatsreglementen waarmee hij in 2004 stopte. Het jubileumboek van KV Melle Veenstra uit 2019 noemt Knol een ‘strenge, maar rechtvaardige scheidsrechter’. ,,Hy koe de perken goed fol hâlde’’, zo herinnert Herre Hof uit Franeker zich. Goed kunnen plannen en organiseren dus en dat was op een lange kaatsdag als de Bond een belangrijke en waardevolle eigenschap. Ook maakte Hof hem later nog mee in de reglementen commissie.
Een keer heeft Hof Knol aangesproken over een door Knol geleide partij in Arum. ,,De wyn feroare fan rjochting, de opslaggers sloegen foar de wyn op. De perken moasten om mar der wie noch ien partij oan ‘e gong.’’ Het leidde tot verhitte discussies bij de kaatsers die toen op het veld stonden. Overigens was het verzoek om de perken om te leggen al eerder door de kaatsers gedaan. Hof sprak Knol toen aan op die beslissing om de perken om te leggen want het reglement zegt dat indien een partij eenmaal is begonnen die dan uitgespeeld dient te worden.
Het leidde bij de altijd temperamentvolle Leo Leeuwen tot de dreigende opmerking tegen Knol: ‘Sal dy straks laten zien wat foor en teugen de wind is’. Het bleef bij dreiging gelukkig, maar het voorval haalde wel de krant. Logisch omdat het de generale voor de PC betrof. Ook een andere beslissing van Knol haalde de krant: ‘Knol had gelijk dat hij de beslissing van de lijnrechter, die meer aandacht voor zijn buurman had herriep.’
Toen Knol Erelid van Melle Veenstra werd, kreeg hij een bijzondere onderscheiding uitgereikt. Dat was een dasspeld met een kaatsballetje er aan die voor deze gelegenheid speciaal was gemaakt door de ex-sponsor van KV Melle Veenstra, Juwelier Kramer uit Franeker.
‘It spul is út’, zo staat er in de rouwadvertentie. Je kunt in dit verband ook zeggen: ‘De wyn is draaid, de partij fan dit libben is dien’ voor Erelid, Lid van Verdienste, scheidsrechter en bovenal kaatsliefhebber Albert Knol.
